Rudimenty perkusyjne – kompletny przewodnik. Jak ćwiczyć 40 rudimentów krok po kroku?

Rudimenty perkusyjne są jednym z fundamentów techniki każdego perkusisty. Single stroke roll, double stroke roll, paradiddle, flam czy drag mogą na pierwszy rzut oka wyglądać jak proste ćwiczenia wykonywane na werblu lub padzie. W praktyce tworzą jednak język, który można później wykorzystać podczas budowania groove’ów, przejść, partii werbla, pracy na tomach czy orkiestracji całego zestawu.

Jak więc ćwiczyć rudimenty, żeby rzeczywiście poprawiały naszą grę?

Podczas webinaru „Rudimenty perkusyjne krok po kroku” Mariusz Mocarski pokazuje, że nie chodzi wyłącznie o szybkość. Znacznie ważniejsze są kontrola pałki, równość uderzeń, dynamika, artykulacja, praca słabszej ręki oraz świadome wykorzystanie rudimentów w muzyce.

W tym przewodniku przechodzimy przez najważniejsze zagadnienia przedstawione podczas webinaru i pokazujemy, jak zabrać się za systematyczną pracę nad rudimentami.

Co to są rudimenty perkusyjne?

Najprościej mówiąc, rudimenty to podstawowe wzory uderzeń, z których można budować bardziej rozbudowane partie perkusyjne.

Można porównać je do słów i zwrotów w języku. Samo poznanie słów nie wystarczy, żeby ciekawie mówić. Podobnie samo mechaniczne nauczenie się kolejności uderzeń R-L-R-L czy R-L-R-R nie czyni jeszcze z nikogo dobrego perkusisty.

Dopiero połączenie rudimentu z dynamiką, artykulacją, akcentami oraz orkiestracją na zestawie sprawia, że proste ćwiczenie zaczyna być muzyką.

Podczas webinaru Mariusz Mocarski proponuje spojrzenie na 40 rudimentów perkusyjnych podzielonych na sześć grup i podkreśla potrzebę ich systematycznej pracy z metronomem.

40 rudimentów perkusyjnych – od czego zacząć?

Lista 40 rudimentów jest obszerna, dlatego próba nauczenia się wszystkiego jednocześnie nie jest najlepszym rozwiązaniem.

Znacznie lepiej potraktować je jako kilka rodzin opartych na podobnych mechanizmach.

Wśród najważniejszych zagadnień pojawiających się podczas webinaru znajdują się:

• Roll Rudiments – rudimenty oparte m.in. na pojedynczych uderzeniach,
• rudimenty wykorzystujące wielokrotne uderzenia jednej ręki,
• Double Stroke Open Roll Rudiments – otwarte dwójki i ich rozwinięcia,
• Diddle Rudiments – m.in. paradiddle,
• Flam Rudiments – rudimenty wykorzystujące pojedynczą przednutkę,
• Drag Rudiments – rudimenty wykorzystujące podwójne przednutki.

Taki podział pozwala nie tylko zapamiętać poszczególne sticking patterns, ale przede wszystkim zrozumieć mechanizm ich wykonywania.

Single Stroke Roll – jedynki, czyli absolutna podstawa

Jedynki należą do najbardziej podstawowych elementów techniki werblowej:

R L R L R L R L

Proste?

Na papierze – tak.

Problem zaczyna się wtedy, kiedy próbujemy zagrać je szybko, równo, w tej samej dynamice i z identyczną jakością dźwięku obu rąk.

Mariusz podczas webinaru zwraca uwagę przede wszystkim na wyrównanie dynamiczne. Jeśli w zapisie nie ma akcentu, nie powinniśmy tworzyć go przypadkowo tylko dlatego, że określone miejsce we frazie jest dla ręki wygodniejsze.

Każdy dźwięk powinien być świadomy.

To jedna z podstawowych zasad pracy nad rudimentami:

najpierw jakość i kontrola, dopiero później szybkość.

Single Stroke Four

Kolejnym omawianym rudimentem jest Single Stroke Four.

To krótka figura oparta na czterech pojedynczych uderzeniach. Mariusz proponuje podejść do niej rytmicznie: najpierw poczuć większą wartość rytmiczną, a następnie rozbić jej fragment na drobniejsze wartości.

Bardzo ważne jest ćwiczenie figury zarówno:

od prawej ręki, jak i od lewej.

Nie powinniśmy doprowadzać do sytuacji, w której potrafimy swobodnie wykonać rudiment tylko z jednej strony.

Słabsza lewa ręka? Zacznij właśnie od niej

To jeden z najbardziej praktycznych patentów z webinaru.

Wielu praworęcznych perkusistów narzeka:

„Lewa ręka nie chodzi mi tak jak prawa”.

Mariusz zwraca uwagę na prostą rzecz. W codziennym życiu ręką dominującą wykonujemy znacznie więcej czynności. Otwieramy drzwi, jemy, chwytamy przedmioty i wykonujemy setki drobnych ruchów.

Nic dziwnego, że może być sprawniejsza.

Rozwiązanie?

Jeśli czujesz, że lewa ręka jest słabsza, zacznij ćwiczenie właśnie od lewej.

Nie tylko wykonuj dodatkowe powtórzenia. Zmień kolejność.

Zamiast:

R L R L…

zacznij:

L R L R…

Ta niewielka zmiana wymusza większą koncentrację na słabszej stronie i może pomóc w stopniowym wyrównywaniu obu rąk.

Metronom i rudimenty – jakie tempo wybrać?

Jednym z głównych elementów systemu ćwiczenia przedstawionego podczas webinaru jest metronom.

Mariusz proponuje traktować określone tempo jako rodzaj punktu odniesienia.

Dla wielu rudimentów bardzo dobrym obszarem pracy będzie:

70–100 BPM.

Nie oznacza to jednak, że każdy rudiment musi być wykonywany dokładnie w takim samym tempie. Poszczególne figury różnią się stopniem trudności.

Ważniejsze jest stworzenie sobie mierzalnego systemu pracy.

Przykładowo:

70 BPM → dokładność i kontrola
80 BPM → utrzymanie jakości
90 BPM → większe wymagania techniczne
100 BPM → sprawdzenie, czy technika nadal pozostaje swobodna

Nie ma sensu zwiększać tempa, jeśli wraz z BPM znika kontrola.

Ćwiczenie od wolnego do szybkiego

Ćwiczenie rudimentów nie musi polegać wyłącznie na ustawieniu metronomu i graniu przez kilka minut w jednym tempie.

Mariusz proponuje również pracę:

od wolnego do szybkiego oraz z powrotem.

I tutaj pojawia się bardzo ważna myśl.

Umiejętność płynnego przyspieszania i zwalniania jest w istocie ćwiczeniem kontroli.

Przy wolnych uderzeniach możemy mocniej kontrolować ruch pałki palcami. Wraz ze wzrostem prędkości mechanika musi się zmieniać – ruch staje się bardziej ekonomiczny, a ręka musi pozostać swobodna.

To nie jest więc tylko trening szybkości.

To nauka przechodzenia pomiędzy różnymi poziomami kontroli.

Backing fingers – dlaczego palce są tak ważne?

W szybszym graniu ogromną rolę zaczynają odgrywać palce znajdujące się z tyłu pałki – tzw. backing fingers.

Mariusz zwraca uwagę szczególnie na pracę trzeciego, czwartego i piątego palca.

Pałka nie powinna bezwładnie poruszać się w dłoni. Odbicie wykorzystujemy, ale jednocześnie kontrolujemy.

Wraz ze wzrostem tempa niektóre elementy chwytu mogą się rozluźniać. Zbyt mocne zaciśnięcie pałki może bowiem stworzyć napięcie w dłoni i przedramieniu.

Dlatego popularne hasło:

„graj luźno”

nie oznacza:

„trzymaj pałkę byle jak”.

Bark, ramię i przedramię powinny pozostać swobodne, ale sam kontakt z pałką musi umożliwiać jej kontrolowanie.

Press Roll – tremolo dociskane

Kolejnym ważnym elementem jest Press Roll, czyli tremolo dociskane.

Tutaj mechanika jest inna niż w otwartych dwójkach.

Po uderzeniu pozwalamy pałce wykonać serię bardzo szybkich odbić, odpowiednio kontrolując nacisk.

Mariusz zwraca uwagę na ciekawą zależność pomiędzy dynamiką a naciskiem.

Przy bardzo cichym press rollu potrzebujemy większej kontroli i docisku. Przy głośniejszej grze można pozwolić pałce na większą swobodę.

Celem nie jest słyszenie pojedynczych, przypadkowych odbić, lecz uzyskanie możliwie płynnej struktury dźwięku.

Trzy uderzenia jedną ręką

W webinarze pojawia się również praca nad trzema kolejnymi uderzeniami jednej ręki.

Przy wolnym tempie stosunkowo łatwo zagrać:

1 – 2 – 3.

Problem pojawia się wraz ze wzrostem szybkości. Trzecie uderzenie często staje się słabsze.

Dlatego Mariusz pokazuje wykorzystanie mechaniki push-pull oraz podciągnięcia tylnej części pałki.

Celem jest doprowadzenie do sytuacji, w której:

pierwsze, drugie i trzecie uderzenie są pełnowartościowymi dźwiękami.

Nie:

GŁOŚNO – średnio – cicho.

Tylko:

RÓWNO – RÓWNO – RÓWNO.

Double Stroke Roll – jak ćwiczyć dwójki?

Double Stroke Roll, czyli popularne dwójki:

RR LL RR LL…

to kolejny fundament techniki perkusyjnej.

Przy wolnym tempie możemy wykonać oba uderzenia świadomie. W szybszym graniu coraz większą rolę odgrywa odbicie pałki oraz praca palców.

Ważne jest jednak, aby drugie uderzenie nie stawało się przypadkowym, słabszym „odbiciem”.

Mariusz wykorzystuje tutaj technikę push-pull – ruch przedramienia współpracuje z podciągnięciem pałki i pracą palców.

Celem ponownie jest:

wyrównanie obu dźwięków.

I oczywiście ćwiczymy zarówno od prawej, jak i od lewej ręki.

Five Stroke Roll, Six Stroke Roll i Seven Stroke Roll

Gdy podstawowa mechanika dwójek zaczyna działać, możemy budować z niej kolejne rudimenty.

W webinarze pojawiają się między innymi:

Five Stroke Roll, Six Stroke Roll oraz Seven Stroke Roll.

I tutaj zaczyna się niezwykle ważny temat:

różnica pomiędzy nutą akcentowaną i nieakcentowaną.

Jeżeli wszystkie dźwięki zagramy na podobnym poziomie, struktura rudimentu zaczyna się zacierać.

Dlatego nie wystarczy poprawnie wykonać sticking.

Trzeba jeszcze zbudować frazę dynamicznie.

Paradiddle – jeden z najważniejszych rudimentów na zestawie

Jeśli istnieje rudiment, który każdy perkusista powinien bardzo dobrze poznać, paradiddle zdecydowanie znajduje się w ścisłej czołówce.

Podstawowy Single Paradiddle:

R L R R | L R L L

łączy pojedyncze i podwójne uderzenia.

To właśnie ta konstrukcja powoduje, że paradiddle daje ogromne możliwości orkiestracji na zestawie.

Podczas webinaru pojawiają się również:

Double Paradiddle – grupa sześciu uderzeń,

Triple Paradiddle – grupa ośmiu uderzeń,

oraz kolejne warianty diddle rudiments.

Paradiddle z akcentem i bez akcentu

Mariusz proponuje ćwiczyć paradiddle na dwa sposoby:

z akcentami oraz bez akcentów.

Dlaczego?

Ponieważ samo prawidłowe sticking nie wystarczy.

Perkusista powinien potrafić zdecydować, który dźwięk ma być ważniejszy, a następnie wykonać tę decyzję technicznie.

I tutaj dochodzimy do jednego z kluczowych tematów całego webinaru.

Trzy poziomy dynamiczne

Mariusz pokazuje bardzo praktyczny system myślenia o wysokości pałki i dynamice.

Możemy wyobrazić sobie trzy poziomy:

niski – ciche dźwięki,
średni – zwykłe uderzenia,
wysoki – akcenty.

Jeżeli paradiddle gramy bez akcentów, możemy pozostawać na poziomie średnim.

Jeżeli pojawia się akcent:

akcent idzie wyżej, a dźwięki nieakcentowane niżej.

To właśnie różnica pomiędzy poziomami powoduje, że rudiment zaczyna brzmieć muzycznie.

Dynamika jest jak sposób mówienia

Podczas webinaru Mariusz używa bardzo trafnego porównania.

Wyobraźmy sobie człowieka, który przez kilka minut mówi:

• w tej samej głośności,
• w tej samej intonacji,
• bez akcentów,
• bez zmian ekspresji.

Po chwili przestajemy go słuchać.

Z perkusją jest podobnie.

Jeżeli wszystkie dźwięki gramy identycznie, nawet technicznie poprawna partia może być nudna.

Dynamika pozwala budować zdania na instrumencie.

Rudiment jest więc dopiero materiałem.

Muzykę tworzymy poprzez sposób jego wykonania.

Ćwicz rudimenty bardzo cicho

Dobrym sprawdzianem kontroli jest granie rudimentów w piano.

Spróbuj zagrać paradiddle bardzo cicho, zachowując:

• równość,
• timing,
• sticking,
• właściwe akcenty.

Nagle okazuje się, że cicha gra może być trudniejsza niż głośne uderzanie.

Akcent nie musi być przy tym ekstremalnie głośny. Powinien przede wszystkim odróżniać się charakterem od pozostałych nut.

Połącz dynamikę ze zmianą tempa

Kolejny poziom ćwiczenia:

zacznij wolno i cicho.

Następnie:

przyspieszaj i równocześnie wykonuj crescendo.

Potem spróbuj odwrotności:

przyspieszaj i jednocześnie graj coraz ciszej.

Drugi wariant jest znacznie trudniejszy.

Takie ćwiczenie łączy:

kontrolę tempa + dynamikę + technikę + koncentrację.

I właśnie wtedy rudiment przestaje być mechanicznym wzorem.

Flam – przednutka jako ozdobnik

Flam składa się z małej przednutki oraz nuty głównej.

Mariusz używa tutaj świetnego porównania:

nuta główna jest daniem głównym, a flam jedynie przyprawą.

Przednutka nie powinna konkurować dynamicznie z głównym uderzeniem.

Jeżeli oba dźwięki zagramy niemal identycznie, tracimy charakter flama.

Na werblu szczególnie istotna jest więc różnica wysokości obu pałek.

Mała nuta – nisko.

Nuta główna – wyżej.

Jeśli nuta główna jest dodatkowo akcentowana – możemy wejść na kolejny poziom dynamiczny.

Flam na zestawie perkusyjnym

Tutaj robi się jeszcze ciekawiej.

Technika werblowa jest punktem wyjścia, ale flam można rozłożyć pomiędzy różne elementy zestawu.

Przykładowo:

przednutka na talerzu + nuta główna na werblu i stopie.

Mariusz zwraca również uwagę, że charakter flama może zależeć od stylistyki.

W muzyce popowej czy balladach spotkamy czasami duże, „tłuste” flamy, których charakter jest inny niż precyzyjne wykonanie typowe dla techniki marszowej.

To kolejny dowód na to, że rudiment nie jest celem samym w sobie.

Jest narzędziem muzycznym.

Drag – podwójna przednutka

Ostatnią z omawianych rodzin są Drag Rudiments, czyli figury wykorzystujące podwójne przednutki.

Mariusz proponuje ciekawy sposób rozpoczęcia pracy nad przednutkami.

Zamiast od razu walczyć z bardzo precyzyjnym dragiem, można zacząć od:

czterech szybkich, niskich uderzeń jedną ręką,
następnie trzech,
potem dwóch,
a na końcu jednego.

Takie stopniowe ograniczanie liczby odbić pomaga nauczyć rękę kontroli krótkiej serii.

Rudimenty na zestawie – tutaj zaczyna się prawdziwa zabawa

Ćwiczenie na padzie lub werblu jest dopiero początkiem.

Jedną z najważniejszych rzeczy przedstawionych podczas webinaru jest przenoszenie rudimentów na zestaw perkusyjny.

Weźmy zwykły paradiddle:

R L R R | L R L L.

Możemy pozostawić nieakcentowane nuty na werblu, a akcent przenieść na tom.

Możemy przenieść prawą rękę na hi-hat.

Możemy wykorzystać talerze.

Możemy dołożyć stopę.

Możemy rozłożyć wzór pomiędzy tomy.

Jedna figura zaczyna generować dziesiątki nowych kombinacji.

Rudimenty w groove’ach czy w przejściach?

Podczas webinaru pada bardzo dobre pytanie:

Czy rudimenty lepiej wykorzystywać do budowania groove’ów, czy przejść?

Odpowiedź Mariusza:

i jedno, i drugie.

Paradiddle można wykorzystać jako podstawę groove’u, rozkładając ręce pomiędzy hi-hat i werbel.

Ten sam paradiddle można za chwilę przenieść na tomy i wykorzystać jako fill.

W przejściach możliwości orkiestracji są wręcz ogromne, ponieważ dochodzą:

tomy, crashe, ride, stopa i różne kombinacje kończyn.

Dlatego znajomość rudimentów może znacząco poszerzyć słownik perkusisty.

Nie kończ ćwiczenia w przypadkowym miejscu

Bardzo praktyczna wskazówka z webinaru dotyczy kończenia ćwiczonej figury.

Jeżeli gramy kilka powtórzeń paradiddle’a, warto zagrać również pierwsze uderzenie następnej grupy.

Dlaczego?

Ponieważ ręka uczy się nie tylko samego wzoru, ale również płynnego przejścia do kolejnej frazy.

Jest to szczególnie istotne przed akcentem.

Ręka musi odpowiednio wcześniej przygotować pozycję pałki – między innymi poprzez upstroke – aby kolejne uderzenie mogło zabrzmieć z właściwą dynamiką.

Jak ćwiczyć rudimenty? Praktyczny plan

Na podstawie wskazówek z webinaru można stworzyć bardzo prosty system.

Etap 1 – naucz się stickingu

Najpierw upewnij się, że dokładnie wiesz, która ręka wykonuje każde uderzenie.

Nie przyspieszaj.

Etap 2 – włącz metronom

Zacznij od komfortowego tempa.

Dla wielu ćwiczeń dobrym punktem odniesienia może być okolica 70 BPM.

Etap 3 – wyrównaj ręce

Słuchaj, czy prawa i lewa brzmią podobnie.

Jeśli lewa jest słabsza – zacznij od lewej.

Etap 4 – kontroluj dynamikę

Jeżeli nie ma akcentów, nie twórz ich przypadkowo.

Etap 5 – dodaj akcenty

Zbuduj wyraźną różnicę pomiędzy nutami akcentowanymi i nieakcentowanymi.

Etap 6 – zmieniaj tempo

70 → 80 → 90 → 100 BPM.

Nie zwiększaj prędkości kosztem jakości.

Etap 7 – ćwicz crescendo i diminuendo

Ten sam rudiment wykonaj:

cicho, głośno, od cichego do głośnego i odwrotnie.

Etap 8 – przenieś rudiment na zestaw

Najpierw zmień miejsce jednego akcentu.

Potem jednej ręki.

Następnie dodaj tom, talerz albo stopę.

Z jednego rudimentu stwórz kilka muzycznych wariantów.

Najczęstszy błąd: szybkość jako jedyny cel

Internet pełen jest filmów typu:

„Jak szybko zagrasz paradiddle?”

Tymczasem szybkość jest tylko jednym z parametrów.

Znacznie ciekawsze pytania brzmią:

Czy zagrasz paradiddle idealnie równo?

Czy zagrasz go bardzo cicho?

Czy potrafisz kontrolować akcent?

Czy zagrasz go od lewej ręki równie dobrze jak od prawej?

Czy potrafisz płynnie przyspieszyć i zwolnić?

Czy potrafisz przenieść go na zestaw i zrobić z niego groove?

Jeżeli odpowiedź brzmi „tak”, wtedy rudiment rzeczywiście zaczyna pracować na rzecz Twojej muzyki.

Czy trzeba znać wszystkie 40 rudimentów?

Nie musisz nauczyć się wszystkich w jeden weekend.

Warto jednak znać cały system i sukcesywnie rozwijać kolejne grupy.

Już bardzo dobra kontrola:

single strokes, double strokes, paradiddles, flams i drags

daje ogromne możliwości techniczne i muzyczne.

Mariusz podczas webinaru proponuje jednak szerszy cel: usystematyzować pracę nad wszystkimi 40 rudimentami i wykorzystywać metronom jako obiektywny punkt odniesienia.

Rudimenty to nie ćwiczenie. To język perkusisty

Najważniejszy wniosek z webinaru Mariusza Mocarskiego jest prosty:

nie chodzi o zaliczenie listy 40 rudimentów.

Rudiment ma rozwijać:

• kontrolę,
• timing,
• dynamikę,
• artykulację,
• koordynację rąk,
• technikę palców,
• swobodę ruchu,
• słabszą rękę,
• frazowanie,
• kreatywność na zestawie.

Dlatego nie pytaj tylko:

„Jak szybko potrafię to zagrać?”

Zapytaj:

„Ile muzyki potrafię zrobić z tego jednego rudimentu?”

To znacznie ciekawszy kierunek rozwoju.

---

FAQ – rudimenty perkusyjne

Co to są rudimenty perkusyjne?

Rudimenty to podstawowe kombinacje uderzeń wykorzystywane w technice perkusyjnej. Obejmują m.in. pojedyncze i podwójne uderzenia, paradiddle, flamy, dragi oraz różne odmiany rolli.

Ile jest rudimentów perkusyjnych?

Najbardziej rozpowszechniony system obejmuje 40 rudimentów, które można podzielić na grupy według wykorzystywanej techniki i konstrukcji rytmicznej.

Od jakich rudimentów zacząć?

Dobrym początkiem są Single Stroke Roll, Double Stroke Roll i Single Paradiddle. Następnie można rozwijać kolejne warianty dwójek, paradiddli, flamów i dragów.

Jak ćwiczyć rudimenty z metronomem?

Zacznij od tempa pozwalającego zachować pełną kontrolę. W webinarze Mariusz Mocarski często wykorzystuje zakres około 70–100 BPM jako punkt odniesienia. Tempo zwiększamy dopiero wtedy, gdy zachowujemy równość i właściwą dynamikę.

Czy rudimenty trzeba ćwiczyć na padzie?

Pad treningowy i werbel są bardzo wygodne do pracy nad techniką, ponieważ pozwalają skoncentrować się na jakości uderzeń. Docelowo warto jednak przenosić rudimenty na cały zestaw.

Czy paradiddle można wykorzystać w groove?

Tak. Jedną rękę można przenieść np. na hi-hat, pozostawiając drugą na werblu, a następnie dołożyć stopę. Dzięki temu paradiddle może stać się podstawą groove’u.

Czy rudimenty nadają się do przejść?

Tak. Akcenty można przenosić na tomy i talerze, a poszczególne uderzenia rozdzielać pomiędzy elementy zestawu. Daje to bardzo dużą liczbę możliwych przejść.

Jak poprawić słabszą rękę na perkusji?

Jedną z metod przedstawionych podczas webinaru jest rozpoczynanie ćwiczeń od słabszej ręki. Jeśli jesteś praworęczny i lewa ręka pozostaje w tyle, regularnie zaczynaj rudimenty właśnie od lewej.

Czy rudimenty trzeba grać szybko?

Nie. Szybkość jest tylko jednym z elementów techniki. Ważniejsze są równość, kontrola, dynamika, artykulacja i możliwość praktycznego wykorzystania rudimentu w muzyce.

---

Zobacz webinar: „Rudimenty perkusyjne krok po kroku”

Powyższy przewodnik powstał na podstawie webinaru Mariusza Mocarskiego, podczas którego krok po kroku omawia on najważniejsze grupy rudimentów, demonstruje technikę i pokazuje praktyczne sposoby ich ćwiczenia.

Jeżeli chcesz nie tylko przeczytać o technice, ale również zobaczyć i usłyszeć sposób wykonywania poszczególnych ćwiczeń, obejrzyj cały webinar.

Więcej materiałów edukacyjnych, kursów i lekcji dla perkusistów znajdziesz również na Edu.Beatit.Tv.